Nieuwe regels voor energiecontracten, dierenartsen en waardebonnen.

Een eindfactuur voor energie die jaren later onverwacht in de bus valt, een energieleverancier die je contract zonder toestemming overneemt of een waardebon die vervalt voordat je hem kunt gebruiken. Het zijn situaties waarmee consumenten vandaag nog geconfronteerd kunnen worden. Ook wie een huisdier koopt, kan tijdens het eerste jaar beperkt worden in de keuze van een dierenarts.

De wet diverse, die woensdag werd besproken in de commissie Economie, wil daar verandering in brengen. Minister van Consumentenbescherming Rob Beenders en minister van Economie David Clarinval nemen verschillende maatregelen om consumenten beter te beschermen, meer keuzevrijheid te geven en hun rechten duidelijker vast te leggen.

“Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat ze eerlijk behandeld worden. Je mag niet plots een energiefactuur van jaren geleden krijgen, betalen voor energie die iemand anders heeft verbruikt of je geld verliezen omdat een waardebon te snel vervalt. En wie een huisdier koopt, moet zelf kunnen kiezen bij welke dierenarts hij terechtkan. Met deze wet maken we de regels duidelijker en zorgen we ervoor dat consumenten sterker staan”, zegt minister Beenders.

1. Meer zekerheid bij energiecontracten

De wet pakt drie problemen aan waarmee consumenten bij energiecontracten geconfronteerd kunnen worden.

Geen eindfacturen meer voor energie van jaren geleden

Energieleveranciers zullen geen facturen meer mogen opstellen voor meteropnames of rechtzettingen die ze meer dan een jaar eerder van de distributienetbeheerder hebben ontvangen. Daarnaast wordt de verjaringstermijn voor openstaande facturen verkort van vijf naar twee jaar, te rekenen vanaf de vervaldatum.

Zo moeten consumenten minder lang rekening houden met onverwachte energiefacturen. Wie zijn voorschotten netjes betaalt, mag niet jaren later nog voor verrassingen komen te staan.

“Als je denkt dat je energiefacturen in orde zijn en je plots duizenden euro’s moet bijbetalen voor een periode van jaren geleden, brengt dat je gezinsbudget in de problemen. Mensen moeten weten waar ze financieel aan toe zijn. Daarom leggen we duidelijke grenzen vast”, zegt Beenders.

Geen onterechte overname van je energiecontract

Soms neemt een andere energieleverancier door een administratieve fout de levering op een adres over, zonder dat de bewoner daarom heeft gevraagd. De consument dreigt daardoor in een ingewikkelde situatie terecht te komen, terwijl die zelf niets verkeerd heeft gedaan.

Voortaan moeten de betrokken leveranciers zo’n onterechte overname binnen drie maanden oplossen. Intussen behoudt de klant de afgesproken prijzen van het oorspronkelijke contract. Als de situatie niet tijdig wordt rechtgezet, mag geen van de leveranciers een factuur opmaken voor de periode van de onterechte overname.

“Als jij nergens om hebt gevraagd, moet je ook niet opdraaien voor een fout tussen twee energieleveranciers. Het is aan de leveranciers om die onderling op te lossen, niet aan de consument om achter de administratie aan te lopen”, zegt Beenders.

Bij een verhuis betaal je alleen voor je eigen verbruik

Ook bij een verhuis komen er duidelijkere regels. De vertrekkende en de nieuwe bewoner mogen niet worden aangerekend voor energie die ze zelf niet hebben verbruikt.

Consumenten krijgen bovendien 21 dagen om een energieovername te melden. Wanneer een klant de verhuis telefonisch meldt, moet de leverancier dat schriftelijk bevestigen. Ook moeten leveranciers een energieovernamedocument aanbieden dat beide partijen kunnen invullen en ondertekenen.

Als dat niet mogelijk is, moeten ook andere bewijsstukken worden aanvaard. Denk bijvoorbeeld aan een huurcontract, een plaatsbeschrijving of een document dat de datum van de sleuteloverdracht aantoont. Ook een eenzijdig ingevuld en ondertekend energieovernamedocument kan, in combinatie met ander bewijs, aantonen wanneer iemand verhuisde.

“Je betaalt voor de energie die je verbruikt, niet voor die van iemand die vóór of na jou in de woning woonde. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de regels moeten dat ook in de praktijk garanderen”, aldus Beenders.

2. Zelf je dierenarts kiezen vanaf de aankoop van je huisdier

Wie een huisdier koopt, moet voortaan onmiddellijk zelf kunnen kiezen bij welke dierenarts hij terechtkan. Vandaag moeten nieuwe eigenaars tijdens het eerste jaar in principe naar de dierenarts die een overeenkomst heeft met de verkoper, behalve in noodgevallen.

Die beperking kan voor problemen zorgen. De gekozen dierenarts woont bijvoorbeeld ver weg of de eigenaar wil liever terecht bij een dierenarts die hij al kent. Bovendien kan discussie ontstaan over de vraag of een situatie dringend genoeg is om zelf een andere dierenarts te raadplegen. Dat kan gevolgen hebben voor de wettelijke garantie wanneer het dier ziek blijkt te zijn.

De nieuwe regels geven eigenaars vanaf het moment van aankoop de vrijheid om zelf een dierenarts te kiezen. Zo hoeven ze niet langer een jaar vast te houden aan de dierenarts waarmee de verkoper samenwerkt.

“Als je een huisdier koopt, is het maar logisch dat je zelf kunt kiezen bij welke dierenarts je gaat. Soms woont de dierenarts die de verkoper heeft gekozen ver weg of heb je liever een dierenarts die je al kent. We willen mensen die verantwoordelijkheid opnemen voor een dier meer vrijheid geven en tegelijk consumenten beter beschermen tegen malafide verkopers”, zegt Beenders.

De maatregel moet ook vermijden dat discussies over wat precies een noodgeval is, de bescherming van de consument in gevaar brengen. In sommige gevallen kunnen eigenaars anders het risico lopen dat ze geen aanspraak meer kunnen maken op de wettelijke garantie.

De wettelijke garantie blijft belangrijk

De vrije keuze van een dierenarts betekent niet dat de regels over de wettelijke garantie veranderen. Wie een aandoening bij zijn huisdier vermoedt, kan terecht bij zijn eigen dierenarts voor een controle en een diagnose. Als de eigenaar vervolgens een beroep wil doen op de wettelijke garantie, blijven de wettelijke voorwaarden gelden. Zo kan het nodig zijn om de verkoper de kans te geven zijn garantieverplichtingen na te komen via de dierenarts waarmee hij samenwerkt.

In dat geval kan de diagnosekost van de tweede dierenarts worden terugbetaald, boven op eventuele behandelingskosten die binnen de wettelijke plafonds vallen. Bij een noodgeval geldt de bestaande uitzondering.

De nieuwe regels moeten de keuzevrijheid van eigenaars versterken en tegelijk duidelijkheid bieden over de rechten en verplichtingen van zowel de consument als de verkoper.

3. Waardebonnen minstens twee jaar geldig, meerbeurtenkaarten minstens één jaar

Wie een waardebon cadeau krijgt of een meerbeurtenkaart koopt, moet voldoende tijd krijgen om die te gebruiken. Vandaag kunnen handelaars vaak zelf de geldigheidsduur bepalen. Daardoor verschillen de voorwaarden sterk en verliezen consumenten soms hun geld omdat ze een bon of kaart niet op tijd gebruiken.

De nieuwe regels leggen daarom minimale geldigheidstermijnen vast:

• Waardebonnen: minstens twee jaar geldig.
• Meerbeurtenkaarten: minstens één jaar geldig vanaf het eerste gebruik.

Dat geldt bijvoorbeeld voor kaarten voor fitness, yogalessen, zwembaden, wellness en andere activiteiten waarbij meerdere beurten worden aangekocht.

“Een waardebon of meerbeurtenkaart koop je met echt geld. Dan moet je ook voldoende tijd krijgen om die te gebruiken. Niemand zou zijn geld mogen verliezen omdat een bon na enkele maanden vervalt of omdat het moeilijk is om alle beurten tijdig in te plannen. Met duidelijke minimumtermijnen beschermen we de koopkracht en vermijden we onnodige discussies”, zegt Beenders.

Met deze maatregelen willen de ministers consumenten meer zekerheid geven bij dagelijkse aankopen en contracten. 

4. Frauduleuze websites sneller geblokkeerd

Online beleggingsfraude, valse kredietaanbiedingen en illegale aanbiedingen van cryptomunten: financiële oplichting neemt toe op het internet. Vandaag moet de FSMA, de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten, een dossier over een illegale website overmaken aan de procureur des Konings. Alleen die laatste kan de blokkering van de website bevelen. Die procedure duurt te lang, terwijl elke dag telt om nieuwe slachtoffers te voorkomen.

Als het Parlement het wetsontwerp goedkeurt, zal de FSMA zelf aan de operatoren kunnen opleggen om de toegang tot een website vanuit België te blokkeren. Dat kan wanneer de FSMA vaststelt dat er illegale financiële producten of diensten worden aangeboden en dat dit een risico inhoudt op ernstige schade voor de gezamenlijke belangen van de gebruikers.

5. Een basisbankdienst zonder maximumbedrag

De basisbankdienst garandeert iedereen toegang tot een bankrekening. Vandaag mag het saldo op die rekening niet hoger zijn dan 10.000 euro. Het wetsontwerp schaft die limiet af: particulieren zullen voortaan zoveel geld op hun rekening kunnen zetten als ze willen. Ook de procedure om een basisbankdienst aan te vragen, wordt verduidelijkt om discussies tussen banken en particulieren te voorkomen.

“Consumenten moeten kunnen rekenen op duidelijke en eerlijke regels. Of het nu gaat om een waardebon, een bankrekening of bescherming tegen online oplichting: dit wetsontwerp biedt concrete oplossingen voor problemen waarmee mensen dagelijks worden geconfronteerd”, zegt David Clarinval, minister van Economie.