David
Clarinval

De Commissie Economie van de Kamer heeft vandaag in eerste lezing een gezamenlijk wetsontwerp goedgekeurd van vice-eersteminister en minister van Economie David Clarinval, minister Jambon en minister Beenders goedgekeurd. Deze tekst zet de herziene richtlijn consumentenkrediet (2023) om in Belgisch recht en introduceert meerdere concrete stappen voorwaarts voor de Belgische consument. Onder de maatregelen bevindt zich het uitdrukkelijke verbod om krediet toe te kennen aan minderjarigen.

Sinds de inwerkingtreding van de richtlijn uit 2008 is het kredietlandschap grondig veranderd. Producten zoals “buy-now-pay-later”, populair geworden via platformen zoals Klarna, zijn wijdverspreid zonder dezelfde bescherming als traditionele kredieten. Het wetsontwerp verhelpt dit door alle bestaande beschermingsmechanismen uit te breiden naar nieuwe krediettypes, evenals naar kleine kredieten lager dan 200 euro.

Betere bescherming van minderjarigen

Onder de maatregelen bevindt zich het uitdrukkelijke verbod om krediet toe te kennen aan minderjarigen. Terwijl minderjarigen wettelijk geen overeenkomsten kunnen afsluiten, stapelden sommigen toch schulden op via online aankopen gefinancierd via uitgestelde betalingsdiensten, waarbij de ouders vervolgens met de deurwaarders achterbleven. Deze praktijk zal voortaan bestraft kunnen worden door de Economische Inspectie, ongeacht of het gaat om Belgische of buitenlandse kredietverstrekkers.

Het ontwerp breidt ook het recht om vergeten te worden uit naar schuldsaldoverzekeringen gekoppeld aan een consumentenkrediet. Tot nu toe was dit recht voorbehouden aan hypothecaire kredieten. Het maakt het mogelijk dat personen die kanker hebben gehad, na een termijn van vijf jaar volgend op het einde van een succesvolle behandeling zonder herval, geen bijpremie meer opgelegd krijgen door hun verzekeraar. Een belangrijke vooruitgang voor duizenden Belgen in remissie.

Geconfronteerd met een daling van 51 % van het aantal toegekende kredieten voor energetische renovaties tussen het eerste kwartaal van 2023 en dat van 2024, verduidelijkt de tekst de aansprakelijkheid van banken wanneer een leverancier een voorschot vraagt voorafgaand aan de levering. Een arrest van het Hof van Cassatie van mei 2022 had geleid tot een juridische impasse die de financiering van projecten zoals de installatie van zonnepanelen of warmtepompen afremde, en zo ook de energietransitie van Belgische gezinnen vertraagde.

Het ontwerp garandeert bovendien dat consumenten van wie de kredietaanvraag werd behandeld door een systeem van kunstmatige intelligentie, het recht hebben om een herziening door een mens te vragen. In een context van toenemende automatisering van bankbeslissingen vormt deze garantie een essentiële bescherming tegen algoritmische fouten. Tot slot zullen enkel erkende kredietverstrekkers en -bemiddelaars bevoegd zijn om advies te geven inzake kredieten, zonder daarvoor een bijkomende vergoeding te mogen aanrekenen.

Buiten enkele specifieke bepalingen zullen de nieuwe regels in werking treden op 20 november 2026.

David Clarinval, minister van Economie: “Een minderjarige die schulden opstapelt via Klarna, een Belg bij wie de kanker in remissie is en die een verzekering geweigerd ziet, een gezin dat zijn zonnepanelen niet meer kan financieren omdat banken vrezen aansprakelijk gesteld te worden… Deze situaties zijn niet langer aanvaardbaar. Dit wetsontwerp biedt daar concrete antwoorden op. Wij moderniseren onze wetgeving opdat zij consumenten echt beschermt tegen de realiteit van vandaag, ongeacht of het gaat om nieuwe online betalingswijzen of de beslissingen genomen door algoritmes.”

Rob Beenders, minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen: “Eén op de zes jongeren onder de 24 kwam al in contact met een incassobureau omdat ze betaalden via een ‘koop nu, betaal later’-dienst. Dat pakken we aan. ‘Koop nu, betaal later’-diensten zullen controles moeten uitvoeren of iemand echt kredietwaardig is. Op die manier komen mensen minder snel in financiële problemen. Minderjarigen die met één klik schulden maken, dat wordt expliciet verboden. Met deze wet zeggen we duidelijk: consumenten moeten beschermd worden, niet aan hun lot overgelaten.”